درباره وسواس فکری-عملی یا ocd

همه چیز درباره وسواس فکری-عملی یا ocd

اختلال وسواس فکری یا عملی، یا اختلال وسواسی-جبری یک اختلال اضطرابی مزمن است که با اشتغال ذهنی مفرط در مورد نظم و ترتیب و امور جزئی و همچنین کمال ‌طلبی همراه است.

این اختلال تا حدی است که به از دست دادن انعطاف‌ پذیری، صراحت و کارایی می‌انجامد.

در اختلال وسواس فکری_ عملی افکار وسواس‌ گونه و اضطراب ‌آور و ترس با وسواس‌های عملی همراه می‌شود.

این وسواس‌های عملی کارهایی وسواس ‌گونه هستند که شخص برای کوشش در راه کاهش وسواس‌های فکری خود انجام می‌دهد. (وسواس عملی در پی وسواس فکری است).

اختلال وسواس فکری ـ عملی (obsessive-compulsive disorder)، شامل مجموعه ای از علائم از جمله افکار ، مزاحم و تکرار شونده، آداب خاص وسواس گونه است.

وسواس فکری-عملی دو بخش اصلی دارد: وسواس‌های فکری و وسواس‌های عملی که مهم ترین ان وسواس فکری می باشد.

درباره وسواس فکری-عملی

درباره وسواس فکری-عملی یا ocd

۱-وسواس های فکری

وسواس‌های فکری یعنی افکار، تصاویر آزار دهنده، امیال، نگرانی‌ها یا تردید ‌هایی که به صورت تکراری و پی در پی در ذهن شما ظاهر می‌شوند.

این افکار و تصاویر سبب ایجاد احساس اضطراب زیادی در فرد می‌شوند.

درباره وسواس فکری-عملی یا ocd

۲-وسواس عملی

فعالیت‌های تکراری هستند که افراد برای کاهش اضطراب های مداوم که بوسیله وسواس فکری آنها ایجاد شده انجام میدهد.

مانند  بسته بودن در هنگام خروج از خانه  ، شستشوی مکرر دست ها و پاها ، تکرار عباراتی خاص در ذهن‌، شمارش کردن، رعایت نظم و ترتیب خاص برای همه چیز( اینگونه افراد می خواهند همه چیز با نظم و ترتیب خاصی کنار هم باشند و کوچکترین تغییر در آن باعث اضطراب شدید در آنها می شود)

اهمیت به سلامتی و رعایت نکات بهداشتی  به صورت افراطی( این گونه افراد از اولین کسانی هستند که در بحران های بهداشتی مثل ویروس کرونا (covid 19) بیشترین آسیب را می بینند)

وسواس‌ها ممکن است در موقعیت های پر استرس تشدید شوند.

بعض از این موقعیتها مانند تغییرات در سبک زندگی، تهدید سلامتی، مشکلات مالی، تغییر شغل یا شکست عاطفی را می توان نام برد.

ممکن است احساس کنید که اکثر اوقات وسواس‌های فکری و عملی‌ قابل کنترل هستند.ولی بعضاً بسته میزان و شدت، وسواس ها زندگی روزمره را دشوار و مختل می‌سازند.

مفهموم کلی odc یا وسواس فکری-عملی

وسواس فکری عبارت است از افکار، تصاویر یا انگیزه‌هایی غیرارادی که به صورت مکرر در ذهن شما ایجاد می‌شود. این افکار کاملا غیرارادی است ، و توان جلوگیری از آن را افراد ندارند.

این افکار وسواس گونه هرگاه جنبه عملی به خود بگیرد بسیار آزار دهنده خواهد بود.

وسواس عملی، رفتار یا الگوهای مکرر رفتاری است که شما نسبت به انجام مکرر آن، احساس تمایل می‌کنید. وسواس عملی معمولا در پی وسواس فکری ایجاد می شود.

برای نمونه، اگر از آلودگی می‌ترسید، تمایل به نظافت اساسی در شما ایجاد می‌شود. با این حال، آرامش حاصل از این کار، هرگز پایدار نیست.

در واقع، افکار وسواس ‌گونه، هر بار قوی‌تر از قبل بروز می‌کنند و اغلب منجر به اضطراب می‌شوند، زیرا نسبت به گذشته، بیشتر و زمانبر تر می شود.

درباره وسواس فکری-عملی یا ocd

آیا افراد وسواس فکری-عملی دیوانه هستند ؟

خیر ،اما ممکن است شما به دلیل آنکه  احتمالاً دیگران فکر می کنند شما دیوانه اید تمایلی به کمک گرفتن نداشته باشید .

انواع افراد وسواس فکری عملی
درباره وسواس فکری-عملی یا ocd در کودکان
بیماری وسواسی جبری سه بخش اصلی دارد:
  • افکاری که شما را بیمناک می کنند (وسواسها)
  • اضطرابی که شما احساس می کنید. 
  • اعمالی که که انجام می دهید تا اضطرابتان کاهش یابد (اعمال جبری)

 

افراد مبتلابه وسواس فکری- عملی دسته بندی های دارند بر اساس کاری که انجام می دهند :

 

شستشو گرها :از آلودگی می‌ترسند. آنها معمولا دست‌های‌ شان را به طور مکرر می‌شویند و تند به تند دوش می گیرند

وارسی‌ کننده‌ها : به طور مکرر، کارهایی را که عدم اطمینان از انجام آنها می‌تواند خطرآفرین یا آسیب‌زا باشد، چک می‌کنند، مواردی از قبیل قفل کردن درها یا بستن شیر اجاق گاز.

شکاک‌ها: از این می‌ترسند که اگر کاری را درست یا بی‌عیب و نقص انجام ندهند، مجازات می‌شوند.

شمارش گر‌ها و برنامه‌ ریزها :دائما به نظم و ترتیب فکر می‌کنند و ممکن است درباره‌ی اعداد، رنگ‌ها یا ترتیب‌های خاص، خرافاتی در ذهن داشته باشند.و دوست دارند همه چیز نظم مشخصی داشته باشد

جمع اوری کننده ها :از این می‌ترسند که چیزی را دور بیندازند، مبادا دوباره به آن احتیاج پیدا کنند. آنها به طور وسواس‌ گونه، چیزهایی را که نیاز ندارند یا استفاده نمی‌کنند، ذخیره (احتکار) می‌کنند.

 

علائم وسواس فکری-عملی (OCD)

داشتن افکار و رفتارهای وسواس ‌گونه به معنی این نیست که شما حتما دچار اختلال وسواس فکری-عملی هستید.

بسیاری  از افراد میل زیاد به تمیزی  دارند و ساعات زیادی از طول روز را به نظافت مشغول هستند اما مبتلا به وسواس نیستند.

در افرادی که وسواس فکری-عملی دارند، این افکار و رفتارها موجب اضطراب شدید، صرف وقت زیاد و اختلال در زندگی و روابط روزانه می‌شود.

همانطور که گفته شد، ممکن است برای اطمینان از بسته بودن شیر اجاق گاز، بیست بار به سمت گاز رفته و آن را چک کنید، یا از ترس آلودگی، دست‌ هایتان را به حد افراط بشویید.

اکثر افرادی که دچار اختلال وسواس فکری-عملی  هستند، هم وسواس فکری دارند و هم وسواس عملی، اما برخی افراد، فقط یکی از این دو را تجربه می‌کنند.

افکار وسواس گونه‌ی رایج در اختلال وسواس فکری-عملی

  • ترس آلوده شدن توسط میکروب‌ها، خاک یا مواد آلوده‌ی دیگر و ترس از دست دادن کنترل و آسیب رساندن به خود یا دیگران
  • افکار و تصورات واضح یا شدید جنسی
  • تمرکز بیش از حد روی اخلاقیات
  • ترس از دست دادن یا نداشتن چیزهایی که شاید زمانی به آنها نیاز پیدا کنید (ذخیره سازی اشیاء)
  • نظم و ترتیب: این ایده که هر چیزی باید «درست» سر جای خودش قرار بگیرد.
  • خرافات: توجه بیش از حد به چیزهایی که خوش‌یمن یا بدیمن خوانده می‌شوند

رفتارهای وسواس ‌گونه‌ی رایج در اختلال وسواس فکری-عملی عبارتند از:

بررسی مجدد و افراطی چیزهایی از قبیل قفل‌ها، وسایل و کلیدهای برق و چک کردن گاز و غیره.

تماس مکرر با اعضای خانواده برای اطمینان از صحت و سلامت آنها (در مواقع بحران به شدت اضطراب فرد افزایش مییاد)

شمردن، ضرب گرفتن با انگشت یا پا، تکرار کلمات خاص و انجام کارهای بی‌معنای دیگر برای کاهش اضطراب.

صرف زمان زیادی برای نظافت و شست‌ و‌ شو.

حساسیت بیش از حد به نظم و ترتیب محیط پیرامون.

جمع‌آوری خرت و پرت‌هایی مثل روزنامه‌های قدیمی یا ظروف خالی غذا.

رابطه‌ی بین جمع اوری اشیاء و اختلال OCD.

جمع آوری (ذخیره کردن)

درباره وسواس فکری-عملی یا ocd

رفتار وسواس‌گونه‌ی ذخیره‌سازی (جمع‌آوری و نگهداری وسایل بی‌ارزش) نشانه‌ی رایج کسانی است که وسواس فکری-عملی دارند.

با این حال، افرادی که نشانه‌های ذخیره‌سازی دارند، به احتمال زیاد، از دیگر اختلال‌ها از قبیل افسردگی، استرس پس از سانحه (PTSD)، وسواس خرید، جنون سرقت، اختلال کم‌ توجهی-بیش ‌فعالی (ADHD)، کندن پوست یا اختلال‌ تیک هم رنج می‌برند.

البته این برای ییشتر مبتلایان است بعضی از آنها ممکن است هیچ کدام را نداشته باشند

در حالی که شروع اختلال وسواس فکری-عملی معمولا در نوجوانی یا جوانی است، گاهی اوقات، کودکان نیز نشانه‌هایی دارند که شبیه  وسواس فکری عملی  است.

با وجود این، نشانه‌های اختلال‌های دیگر، از قبیل اختلال کم ‌توجهی، اوتیسم و نشانگان توره می‌تواند شبیه نشانه‌های اختلال OCD‌ باشد، بنابراین معاینه‌ی پزشکی و روان‌شناختی و مشاوره ای کامل، قبل از هر گونه تشخیص، ضروری است.

خودیاری در درمان وسواس

برای خود یاری و حمایت از خود وقت بگذارید.

سبک زندگی شما نقش مهمی در چگونگی احساس شما بازی می‌کند و می‌تواند به کنترل اضطراب و عملکرد شما کمک کند.

داشتن رژیم غذایی درست

به طور منظم ورزش کنید 

:تأثیر ورزش در درمان وسواس فکری-عملی

ورزش یک روش طبیعی و بسیار مؤثر در کاهش اضطراب است.

ورزش کردن نه تنها اضطراب را کاهش می دهد که خیلی از بیماری های دیگر را نیز درمان می کند مثل دیات نوع ۲ .چاقی و…

با ورزش می‌توان نشانه‌های  را به وسیله‌ی تقویت سیستم عصبی کنترل کرد تا هنگام بروز وسواس فکری و عملی، به ذهن‌تان تمرکز دوباره بدهید.

پیشنهاد می شود افراد حتما ورزشهای مانند یوگا را در طول روز انجام دهند تا اضطراب را بشدت کاهش می دهد

ارتباط خود را با خانواده و دوستان حفظ کنید

تاثیر همدلی درباره وسواس فکری-عملی یا ocd

وسواس فکری و عملی می‌تواند آنقدر وقت شما را بگیرد که به مرحله‌ی انزوای اجتماعی برسید.

انزوای اجتماعی نشانه‌های وسواس فکری-عملی را بدتر می‌کند.

وقت گذاشتن برای خانواده و دوستان بسیار مهم است. صحبت رو در رو با آنها درباره‌ی نگرانی‌ها و تمایلات ‌تان، می‌تواند از شدت آنها کم کند.

به صورت منظم بخوابید:

اضطراب و نگرانی نه تنها باعث بی‌ خوابی می‌شود، بلکه کمبود خواب هم می‌تواند افکار و احساسات اضطراب‌آور  را تشدید کند.

وقتی به اندازه‌ی کافی بخوابید و استراحت کنید، حفظ  تعادل  احساسی بسیار  آسان‌تر خواهد بود.

خواب کافی یک عامل کلیدی در برطرف کردن اختلالات اضطراب از قبیل OCD است.

تکنیک های آرام سازی در درمان وسواس فکری-عملی:

استرس می‌تواند سبب تحریک نشانه‌های وسواس فکری-عملی شود یا آنها را بدتر کند.

مراقبه‌ی آگاهانه، یوگا، تنفس عمیق و دیگر تکنیک‌های آرام‌سازی می‌تواند استرس کلی و سطح تنش شما را پایین بیاورد و به شما کمک کند تمایلات ‌تان را به وسواس کنترل کنید.

برای گرفتن نتیجه‌ی بهتر، به طور منظم، یک تکنیک آرام‌سازی را تمرین کنید.

به نقشی که ضربه‌های روحی در  شما دارند، دقت کنید:

در برخی افراد، نشانه‌های OCD‌ از قبیل شستشوی وسواس ‌گونه یا ذخیره‌سازی، واکنشی است که آنها به آسیب‌های روحی نشان می‌دهند.

اگر شما استرس پس از سانحه دارید، تا زمانی که ضربات روحی ناشی از آن را پشت سر نگذارید، رویکردهای شناختی مؤثر نخواهند بود.

یاد بگیرید چگونه در برابر الگوهای مکرر رفتاری مقاومت کنید:

اگر اختلال وسواس فکری-عملی (OCD) دارید، راه‌های زیادی برای کمک به خودتان وجود دارد.

یکی از قدرتمندترین استراتژ‌ی‌ها، حذف رفتارها و الگوهای وسواس‌ گونه‌ای است که موجب تداوم وسواس می‌شوند.

دوری از موقعیت‌هایی که افکار وسواس ‌گونه‌ی شما را تحریک می‌کنند شاید کار هوشمندانه‌ای به نظر برسد، اما هر چه بیشتر از این موقعیت‌ها دوری کنید، برای شما ترسناک‌تر می‌شوند.

به جای دوری از آن افکار، خودتان را در معرض محرک‌های OCD قرار بدهید، سپس سعی کنید در برابر تمایل‌ به انجام الگوهای مکرر و وسواس‌ گونه‌ی رفتاری مقاومت کنید یا آنها را به تأخیر بیندازید.

اگر مقاومت، کار بسیار سختی است، سعی کنید زمانی را که صرف انجام الگوهای مکرر رفتاری می‌کنید، کاهش دهید.

هر زمان که خود را در معرض محرک‌های خود قرار می‌دهید، اضطراب شما کم می‌شود و می‌فهمید که بیشتر از آنچه فکر می‌کردید، کنترل دارید و ترستان هم نسبت به قبل، کمتر شده است.

توجه‌تان را به چیزهای دیگر جلب کنید:

زمانی که افکار و تمایلات OCD به سراغتان می‌آید، سعی کنید توجه‌تان را به چیز دیگری جلب کنید. 

می‌توانید ورزش‌ کنید، آهسته بدوید، راه بروید،‌ به موسیقی گوش بدهید، کتاب بخوانید، وب‌ گردی کنید، بازی ویدئویی کنید، به دوستان ‌تان تلفن کنید یا مشغول بافتن شوید.

نکته‌ی مهم این است که حداقل ۱۵ دقیقه، کاری را انجام دهید که از آن لذت می‌برید تا به این وسیله، واکنش‌های خود را به افکار و رفتارهای وسواس ‌گونه، به تأخیر بیندازید.

در پایان دوره‌ی تأخیر، آن تمایل را دوباره ارزیابی کنید.

در بسیاری از موارد، تمایل به رفتار وسواس‌ گونه، دیگر آن شدت قبل را نخواهد داشت.

سعی کنید زمان مقاومت در برابر تمایل را افزایش دهید.

هر قدر بیشتر تمایل را به تأخیر بیندازید، احتمال کاهش آن بیشتر می‌شود.

پیش‌بینی تمایلات OCD:

شما می‌توانید با پیش‌بینی تمایلات وسواس ‌گونه قبل از بروز، آنها را کاهش دهید.

برای نمونه، اگر وسواس عملی شما شامل اطمینان از قفل بودن درها، بسته بودن پنجره‌ها یا خاموش بودن دستگاه‌ها است، سعی کنید برای بار اول که دری را قفل می‌کنید یا دستگاهی را خاموش می‌کنید، این کار را با دقت بسیار انجام دهید.

یک تصویر ذهنی کامل از کاری که انجام دادید، ایجاد کنید و سپس یک تذکر ذهنی به خودتان بدهید.

به خودتان بگویید: «پنجره الان بسته است» یا «دارم می‌بینم که گاز خاموش است».

زمانی که تمایل به چک کردن بروز کرد، با خیال راحت‌تری به خودتان می‌گویید: «این فقط یک فکر وسواس‌ گونه است».

افکار وسواس ‌گونه را به چالش بکشید:

همانطور که در ابتدای مقاله گفتیم، اختلال وسواس فکری-عملی (OCD)، همانند سوزنی که روی صفحه‌ی گرامافون گیر کرده باشد، سبب می‌شود مغز، روی فکر خاصی قفل کند که مشوّق اضطراب است.

استراتژی‌های زیر به شما کمک می‌کند این قفل مغزی را باز کنید.

افکار یا نگرانی‌های وسواس ‌گونه‌ی خود را یادداشت کنید

با استفاده از قلم و کاغذ، لپ‌تاپ، گوشی هوشمند یا تبلت، این افکار و نگرانی‌های وسواس ‌گونه را ثبت کنید. وقتی این افکار و نگرانی‌ها به سراغتان آمد، همگی آنها را یادداشت کنید.

همانطور که تمایل ادامه‌ می‌یابد، شما هم به نوشتن ادامه دهید، هدف ‌تان این باشد که دقیقا، افکارتان را ثبت کنید، حتی اگر در حال تکرار جملات یکسانی باشید یا به طور مداوم، تمایل به انجام کاری دارید که وسواس ‌گونه است.

نوشتن همه‌ی اینها به شما کمک می‌کند شاهد تکراری بودن وسواس‌های فکری‌تان باشید.

صدها بار نوشتن جملات تکراری که به زبان می‌آورید، به کم کردن قدرت آنها کمک می‌کند.

نوشتن افکار به مراتب سخت‌تر از خود فکر کردن است، بنابراین، افکار وسواس‌گونه‌ی شما به زودی ناپدید می‌شوند.

یک دوره‌ی نگرانی برای OCD معین کنید:

برای نگرانی خود زمان تعیین کنید

به جای سرکوب وسواس‌های فکری و عملی، عادت کنید به آنها مهلت زمانی بدهید.

هر روز برای این «دوره‌ی نگرانی»، یک یا دو مهلت ۱۰ دقیقه‌ای تعیین کنید تا خودتان را وقف وسواس‌های فکری کنید.

زمان و مکان تعیین کنید (مثلا، در اتاق نشیمن از ساعت ۸:۰۰ تا ۸:۱۰ و از ۵:۰۰ تا ۵:۱۰) این ساعات با ساعات خواب، فاصله‌ی کافی دارند و موجب نگرانی شما قبل از خواب نمی‌شوند.

در طول دوره‌ی نگرانی، فقط روی افکار و تمایلات منفی تمرکز کنید.

سعی نکنید آنها را اصلاح کنید. در پایان دوره‌ی نگرانی، چند نفس آرام‌بخش بکشید، اجازه دهید آن افکار و تمایلات از مغز شما بیرون بروند.،

سپس فعالیت‌های عادی و روزمره‌تان را ادامه دهید.

سعی کنید باقی روز را بدون هیچ گونه وسواس فکری و عملی سپری کنید.

وقتی افکار و تمایلات وسواس‌ گونه در طول روز به سراغ شما می‌آیند، آنها را بنویسید و به دوره‌ی نگرانی خود موکول کنید.

آنها را برای بعد نگه دارید و به کارهای دیگر بپردازید.

در طول دوره‌ی نگرانی، نوشته‌های قبل را مرور کنید.

به افکار و تمایلاتی که آن روز نوشته‌اید، فکر کنید.

اگر آن افکار همچنان آزارتان می‌دهد، به خودتان اجازه‌ی نگرانی بدهید، اما فقط به همان اندازه‌ی زمانی که خودتان به دوره‌ی نگرانی اختصاص دهید.

درمان وسواس فکری-عملی (OCD)

درمان تأییدشده‌ی OCD توسط اغلب تحقیقات انجام شده، درمان رفتاری-شناختی است. این روش درمانی شامل دو قسمت می‌شود:

۱) مواجهه و پیشگیری از واکنش،

۲) شناخت ‌درمانی (cognitive therapy)

مواجهه و پیشگیری از واکنش:

مواجهه و پیشگیری از واکنش، شامل مواجهه‌ی مکرر با منبع وسواس فکری می‌شود. سپس از شما خواسته می‌شود از آن رفتار وسواس‌ گونه که معمولا انجام می‌دادید، اجتناب کنید تا اضطرابتان کاهش یابد.

مطالعات نشان می‌دهد که می‌توان با روش مواجهه و پیشگیری از واکنش، دوباره به مغز آموخت که وقوع نشانه‌های اختلال وسواس فکری-عملی را برای همیشه کاهش دهد.

 

علاوه بر درمان رفتاری-شناختی، از درمان‌های زیر نیز برای اختلال وسواس فکری-عملی (OCD) استفاده می‌شود:

دارو: گاهی اوقات داروهای ضدافسردگی به عنوان مکمل در درمان OCD استفاده می‌شوند. دارو به تنهایی در برطرف کردن نشانه‌های OCD، به ندرت مؤثر است.

خانواده‌درمانی: از آنجا که OCD، اغلب مشکلاتی را در زندگی خانوادگی و روابط اجتماعی ایجاد می‌کند، خانواده درمانی توصیه می‌شود.

خانواده درمانی، درک و شناخت این اختلال را بالا می‌برد و می‌تواند به کاهش ناسازگاری‌های خانوادگی کمک کند. همچنین می‌تواند به اعضای خانواده انگیزه بدهد و به آنها بیاموزد که چگونه به عزیزانشان کمک کنند.

گروه‌درمانی: گروه ‌درمانی یک روش دیگر در درمان اختلال وسواس فکری-عملی است.

گروه درمانی از طریق گرد هم‌ آوردن افراد دیگری که مبتلا به OCD هستند، پشتوانه و دلگرمی ایجاد می‌کند و احساس انزوای این افراد را کاهش می‌دهد.

 

کمک به افرادی که OCD دارند

نوع واکنش شما به نشانه‌های OCD در دوست یا عضوی از خانواده‌، تأثیر زیادی دارد. نظرات یا انتقادات منفی می‌تواند OCD را بدتر کند، در حالی که دلگرمی اطرافیان می‌تواند بر نتیجه‌ی درمان اثر بگذارد و آن را بهتر کند. سعی کنید تا جای ممکن در برخورد با این افراد، مهربان و صبور باشید.

امیدوارم خواندن این مقاله به شما کمک کرده باشد برای خواندن مقالات بیشتر می توانید به صفحه مجله سلامت مراجعه کنید

اگر از مقاله لذت بردید انرا با دوستانتان به اشتراک بگذارید
Share on telegram
Share on facebook
Share on whatsapp
Share on email
مشاوره آنلاین در هر کجا

هرجا که هستید رایگان مشاوره دریافت کنید

کارل گوستاو یونگ

ما در همیار مشاور قصد داریم همراه شما باشیم در تمام لحظات زندگیتان با ارائه مقالاتی جامع و کاربردی در زمینه روان و دانستنی های مهم

ارتباط با ما

شما میتوانید از طریق شماره های زیر یا شبکه های اجتمایی با ما در ارتباط باشید

شماره تماس: ۰۹۳۷۲۹۵۱۸۳۱

برای ارتباط از طریق ایمیل کلیک

همراه ما باشید در شبکه های اجتمایی